Gülgiller familyasından beşparmakotu adlı bitkinin salkım çiçekli, sapı ve kökü bol taneli, çok yıllık bir türüdür. Yaprakları kullanılır.
Kurtayağı ya da kurt pençesi bitkisine halk arasında farklı isimler verilir. Ancak bu ilginç bitkiyi tanımak için şöyle iyi bir tarif yeterlidir: Yaz kış yeşil olan bitki bir iki metre uzayabilir. Gövdesinden çıkan incecik ve zarif köklerle toprağa tutunur. Yani sürüngen bir bitkidir. Ana gövdeden çıkan 7-10 santimlik dalları tam anlamıyla minyatür bir çam dalını andırır ve ince yeşilimsi kurşuni bir rengi vardır. Dört yaşına gelince sarımsı yeşil mısıra benzeyen çiçekler verir. Çiçeklerinin tozuna kurtpençesi unu denir. Bir çeşit deri ve yara tozu olarak kullanılır. Yıllanmış yaraları bile iyileştirmesiyle tanınır. Kurtpençesini bulmak pek o kadar kolay değildir. Orta yükseklikteki ağaçlık alanlarda, yani 600 metreden daha yüksek orman ve yamaçlarda yetişir.
Kurtayağı ya da kurt pençesi bitkisine halk arasında farklı isimler verilir. Ancak bu ilginç bitkiyi tanımak için şöyle iyi bir tarif yeterlidir: Yaz kış yeşil olan bitki bir iki metre uzayabilir. Gövdesinden çıkan incecik ve zarif köklerle toprağa tutunur. Yani sürüngen bir bitkidir. Ana gövdeden çıkan 7-10 santimlik dalları tam anlamıyla minyatür bir çam dalını andırır ve ince yeşilimsi kurşuni bir rengi vardır. Dört yaşına gelince sarımsı yeşil mısıra benzeyen çiçekler verir. Çiçeklerinin tozuna kurtpençesi unu denir. Bir çeşit deri ve yara tozu olarak kullanılır. Yıllanmış yaraları bile iyileştirmesiyle tanınır. Kurtpençesini bulmak pek o kadar kolay değildir. Orta yükseklikteki ağaçlık alanlarda, yani 600 metreden daha yüksek orman ve yamaçlarda yetişir.
Güneşi sevmeyen bitki yaza doğru ortadan bir süreliğine kaybolur. Sonra yeniden ortaya çıkar. Soyu tükenen türlerdir ve Avrupa’da koruma altındadır. Şifalı otlar konusunda tüm dünyaya öncülük eden Almanya ve Avusturya’da halen eczanelerde hazır poşet çaylar halinde satılmaktadır. Ülkemizde de oldukça bol olarak bulunur.
Peki uzun uzun anlattığımız bu bitki ne işe yarar? Efendim kurtpençesi radyoaktif bir bitkidir desek yeridir. Bünyesinde radyum bileşikleri barındıran kurtpençesi şifa yeteneğini de özellikle bu elementten alır. Radyum modern tıpta kramp çözücü olarak ve iç organların röntgen filmiyle saptanması amacıyla kullanılır.
Kurtpençesi özellikle eklem rahatsızlıkları ve deformasyonlarında kullanılır. Gut, romatizma, kronik kabızlık durumlarında oldukça etkilidir.
Özellikle gözle görünür derecede hasar görmüş eklemlerde bile ağrıyı giderdiği ve hissedilir iyileşme sağladığı bilinmektedir. Taze halde bulunması durumunda direkt kramplı bölgeye uygulandığında adale tutulmaları ve ağrılı krampları birkaç dakikada ortadan kaldırır.
Karaciğer sirozunun tipik etkisi olan gece bastıran nefes darlıklarının giderilmesinde kullanıldığı bilinmektedir. Yine Avrupa’da şifalı bitki uzmanlarınca karaciğer sirozunda kurtpençesi çayı yardımcı tedavi için önerilmektedir.
Ancak kurt pençesi kullanımı oldukça riskli bir bitkidir. Kullanırken bazı kesin kurallara uyulmalıdır. Öncelikle kurt pençesi asla kaynatılmamalı, sıcak suda bekletilerek demlenmelidir. Ayrıca bu bitki kesinlikle ılık halde ve yavaş yavaş mümkünse yarım saatlik bir dilimde yudum yudum içilmeli, siroz hastaları hariç hiçbir şekilde ikinci fincan içilmemelidir. Hızlı içilmesi ya da fazla içilmesi durumunda kısa süreli bir ishal ve bağırsak krampı yaşanabilir. Ancak zehirleyici etkisi yoktur. Tadı da kötü değildir. İstenirse tatlandırıcı da eklenebilir.
Yine kurt pençesi ağır ve sık tekrar eden kramplara karşı özellikle de idrar tutukluğuna karşı banyo olarak ya da taze otların ince bir beze doldurularak (kurt pençesi yastığı) ağrılı yere tutulması şeklinde de kullanılır. Özellikle travma sonucu oluşan yaralarda trafik kazaları ve ateşli silah yaralanmaları sonunda tekrar eden ağrılı kramplarda sık sık rastlanılır. Bu durumda yarım ya da tam banyolar ya da kurtpençesi yastığı şeklinde kullanılır. Eğer kramplı duruma açık bir yara da eşlik ediyorsa hekiminize de danışarak kurt pençesi tozu da kullanılabilir.
Kurt pençesinin çay olarak demlenmesi durumunda ise 250 gr. kaynamış suya bir silme çay kaşığı toz haline getirilmiş kurtpençesi eklenir. Kahvaltıdan yarım saat önce yudum yudum içilir.
